Nalokson i naltrekson w uzależnieniu od heroiny

Opioidy są substancjami, które potrafią szybko doprowadzić do uzależnienia zarówno psychicznego, jak i fizycznego. Mimo, że heroina jest jednym z rzadziej stosowanych narkotyków w Polsce, nadal jest przyczyną ciężkich uzależnień i zgonów z powodu przedawkowania. Nalokson jest lekiem stosowanym głównie w przypadku zatrucia heroiną, natomiast naltrekson wykorzystuje się w długotrwałej terapii i utrzymywaniu abstynencji. Czytaj dalej aby dowiedzieć się więcej o roli tych leków w uzależnieniu od heroiny.

Nalokson a przedawkowanie heroiny

Dawka heroiny przyjmowana na samym początku uzależnienia to około 5-10 mg. Potem, ze względu na rozwój tolerancji uzależniony zaczyna zwiększać przyjmowaną dawkę o 20 do 60 mg. Dawka śmiertelna dla człowieka niestosującego heroiny to 70 mg, jednak w przypadku osób mających długie doświadczenie z tym narkotykiem pojedyncza przyjęta dawka może się wahać od 200 do 300 mg. Z tego względu nie da się określić jednej uniwersalnej dawki granicznej, powyżej której występuje przedawkowanie heroiny u osób od niej uzależnionych. 

Objawy przedawkowania heroiny

Zatrucie opioidami jest stanem zagrażającym życiu i wymagającym szybkiej interwencji profesjonalnego zespołu medycznego. Bardzo często do przedawkowania dochodzi w przypadku stosowania kilku substancji uzależniających jednocześnie. Podczas zatrucia dochodzi do stopniowego zwalniania oddechu aż do jego zatrzymania – skutkuje to zmniejszeniem utlenowania krwi (hipoksją) i niedotlenieniem tkanek. Ze względu na to, że tkanka nerwowa jest najbardziej wrażliwa na niedobór tlenu ze wszystkich tkanek organizmu, najszybciej dochodzi do uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, w tym mózgu. Oprócz tego widoczna jest sinica skóry i warg, zaburzenia świadomości aż do jej utraty i znaczne spowolnienie akcji serca. Ewentualne zanieczyszczenie przyjętego narkotyku ma niewielki wpływ na przebieg przedawkowania, a nagła śmierć po przyjęciu heroiny występuje rzadko.

Nalokson a przedawkowanie heroiny

Nalokson jest lekiem pierwszego wyboru, często ratującym życie w przebiegu ciężkich zatruć opioidami. Jest on, podobnie jak naltrekson, specyficznym antagonistą receptora opioidowego, jednak w przeciwieństwie do niego nalokson podaje się dożylnie, domięśniowo lub podskórnie. Dzięki temu efekty jego działania są widoczne znacznie szybciej i już w ciągu kilku minut może przywrócić prawidłową czynność oddechową i świadomość. Początkowa dawka to 400 do 2000 mikrogramów, którą w razie potrzeby można powtarzać co 2-3 minuty aż do całkowitego powrotu świadomości i unormowania oddechu. Jeśli podanie 10 miligramów naloksonu jest nieskuteczne, prawdopodobnie przyczyną zatrucia jest substancja nie będąca opioidem.

Długofalowe leczenie uzależnienia od heroiny

Naltrekson jest skutecznym lekiem w terapii uzależnienia od opioidów, w tym od heroiny. Jego działanie jest bardzo szerokie – redukuje uczucie głodu narkotykowego, a w połączeniu z psychoterapią wspomaga walkę z nałogiem i zmniejsza prawdopodobieństwo powrotu do opioidów. Aby móc rozpocząć terapię naltreksonem konieczne jest 5-7 dni całkowitej abstynencji od heroiny, co czasem może być problematyczne, szczególnie w przypadku bardzo nasilonych objawów odstawiennych. Jest to jednak niezwykle istotne, ponieważ w przypadku podania naltreksonu jednocześnie z opioidami, w tym z heroiną, istnieje bardzo wysokie ryzyko wystąpienia objawów przedawkowania narkotyków. 

Naltrekson jest dostępny w postaci tabletek stosowanych doustnie i podskórnych implantów. Według przeprowadzonych badań lepsze efekty terapii obserwuje się w przypadku naltreksonu w formie o przedłużonym uwalnianiu, jaką jest na przykład implant. Dzieje się tak głównie ze względu na fakt, że w niektórych przypadkach, szczególnie przy niewielkiej motywacji do zmian, pacjenci nie stosowali się odpowiednio do zaleceń regularnego przyjmowania naltreksonu doustnie. Terapia naltreksonem powinna trwać minimum 3 miesiące. Aby osiągnąć jak najlepsze rezultaty, warto ją dodatkowo wspierać przy pomocy psychoterapii.

Źródła:

• Krupitsky E, Nunes EV, Ling W, Gastfriend DR, Memisoglu A, Silverman BL. Injectable extended-release naltrexone (XR-NTX) for opioid dependence: long-term safety and effectiveness. Addiction. 2013 Sep;108(9):1628-37. doi: 10.1111/add.12208. Epub 2013 May 24. PMID: 23701526.
• Brooks AC, Comer SD, Sullivan MA, Bisaga A, Carpenter KM, Raby WM, Yu E, O’Brien CP, Nunes EV. Long-acting injectable versus oral naltrexone maintenance therapy with psychosocial intervention for heroin dependence: a quasi-experiment. J Clin Psychiatry. 2010 Oct;71(10):1371-8. doi: 10.4088/JCP.09m05080ecr. Epub 2010 Jul 13. PMID: 20673549; PMCID: PMC2974056.
• Sharma B, Bruner A, Barnett G, Fishman M. Opioid Use Disorders. Child Adolesc Psychiatr Clin N Am. 2016 Jul;25(3):473-87. doi: 10.1016/j.chc.2016.03.002. Epub 2016 Apr 9. PMID: 27338968; PMCID: PMC4920977.
• Darke S. Heroin overdose. Addiction. 2016 Nov;111(11):2060-2063. doi: 10.1111/add.13516. Epub 2016 Aug 10. PMID: 27511799.
• Chlorowodorek naloksonu – Charakterystyka Produktu Leczniczego
• Naltrekson – Charakterystyka Produktu Leczniczego