Naltrekson jest antagonistą receptorów opioidowych w ośrodkowym układzie nerwowym. Jest szeroko stosowany jako terapia wspomagająca w uzależnieniach od opioidów i w alkoholizmie. W ostatnich latach pojawia się coraz więcej doniesień o możliwym, znacznie szerszym zastosowaniu naltreksonu w łagodzeniu objawów wielu chorób przewlekłych, na przykład stwardnienia rozsianego czy zespołu przewlekłego zmęczenia.

Czym jest LDN?

Low-Dose Naltrexone (LDN) jest to nic innego, jak terapia przy użyciu niskich dawek naltreksonu. Ta metoda leczenia zyskuje na popularności i stosuje się ją w leczeniu coraz to liczniejszych schorzeń. Wśród nich należy wymienić zwłaszcza stwardnienie rozsiane, niektóre nowotwory, przewlekły ból i uzależnienia. Standardowe dawkowanie naltrexone w przypadku terapii alkoholizmu i uzależnienia od opioidów to 50mg dziennie. W przypadku terapii LDN stosuje się dawki ponad dziesięciokrotnie niższe (od 1 do 5mg dziennie).

Jak działa LDN – naltrekson w niskich dawkach?

Mechanizm działania terapii niskimi dawkami naltreksonu nie jest do końca zrozumiały. Powszechnie uważa się, że LDN poprzez krótkotrwałą blokadę receptorów opioidowych powoduje wzrost endogennych endorfin i dynorfin. W ten sposób osiągane jest łagodzenie objawów bólowych w przebiegu chorób przewlekłych. Dodatkowo naltrekson zapobiega aktywacji komórek glejowych w ośrodkowym układzie nerwowym, co w efekcie ogranicza syntezę cytokin prozapalnych, takich jak interleukina 6.

Zastosowanie niskich dawek naltreksonu i efekty terapii LDN

Naltrekson w niskich dawkach, mimo, że oficjalnie nie został zarejestrowany jako lek w przypadku żadnej jednostki chorobowej, jest szeroko stosowany w Stanach Zjednoczonych. Skuteczność jego działania została potwierdzona największą ilością badań w przypadku stwardnienia rozsianego, fibromialgii i chorób autoimmunologicznych.

LDN w stwardnieniu rozsianym

Stwardnienie rozsiane jest chorobą neurodegeneracyjną, w której dochodzi do zapalenia i demielinizacji aksonów nerwów obwodowych. Powoduje to wiele objawów neurologicznych, w tym silną spastyczność mięśni. W trakcie terapii niskimi dawkami naltreksonu pacjenci doświadczyli ulgi w dolegliwościach bólowych, a także – co najistotniejsze –  zmniejszenie spastyczności mięśni. Dodatkowo poprawie uległo samopoczucie pacjentów i całościowa jakość życia.

LDN w fibromialgii i przewlekłym bólu

Fibromialgia jest to zespół o niewyjaśnionej etiologii, charakteryzujący się przewlekłym odczuwaniem bólu całego ciała. Diagnozę stawia się zwykle na podstawie objawów i obecności bolesnych tzw. punktów spustowych. Badania wskazały skuteczność naltreksonu w walce z chronicznym objawami w przebiegu fibromialgii. Terapia LDN pozwoliła obniżyć poziom odczuwanego bólu oraz innych dolegliwości (poprawa snu, samopoczucia).

LDN w chorobach autoimmunologicznych

Choroby autoimmunologiczne, takie jak choroba Hashimoto, reumatoidalne zapalenie stawów czy toczeń rumieniowaty układowy, to choroby zapalne, w których komórki układu odpornościowego gospodarza zaczynają atakować własne, prawidłowe tkanki. Niskie dawki naltreksonu poprawiają funkcjonowanie układu odpornościowego chorych. Dzięki temu terapia LDN może spowolnić rozwój choroby i złagodzić objawy – na przykład zmniejszyć ból i obrzęk stawów w reumatoidalnym zapaleniu stawów. Dodatkowo ze względu na hamowaniu syntezy cytokin prozapalnych LDN ogranicza uogólniony stan zapalny, powszechny u chorych ze schorzeniami autoimmunologicznymi.

LDN w terapii nowotworów

Mimo że dotychczas brak jest jednoznacznych dowodów na skuteczne działanie przeciwnowotworowe u ludzi, istnieje kilka opisów przypadków w literaturze naukowej popierających tę tezę. Mechanizm działania przeciwnowotworowego nie został do końca poznany. Naltrekson okazał się skuteczny u pacjentów z rakiem trzustki, nerki i białaczką. Bez wątpienia konieczne są dalsze badania wpływu naltreksonu na rozwój nowotworów u ludzi.

Źródła:

1. mgr farm. Ewelina Mundzik-Janczarska, prof. dr hab. n. farm. Andrzej Stańczak – Low Dose Naltrekson – terapia naltreksonem w niskiej dawce, Aptekarz Polski nr 157 wrzesień 2019
2. Terapia naltreksonem w niskiej dawce – skuteczność i bezpieczeństwo terapii stosowanej poza wskazaniami, Ewelina Mundzik-Janczarska, Andrzej Stańczak
3. Toljan K, Vrooman B. Low-Dose Naltrexone (LDN)-Review of Therapeutic Utilization. Med Sci (Basel). 2018 Sep 21;6(4):82. doi: 10.3390/medsci6040082. PMID: 30248938; PMCID: PMC6313374.