Naltrekson a disulfiram – czym się różnią?

Zarówno naltrekson, jak i disulfiram (esperal) są stosowane w leczeniu uzależnienia od alkoholu. Mimo to występują między nimi znaczące różnice w mechanizmie działania i sposobie stosowania. Czym charakteryzują się oba leki? Który będzie lepszy dla ciebie? Czytaj dalej, aby się dowiedzieć.

Mechanizmy działania naltrexone i disulfiramu

Pod względem sposobu działania oba leki znacząco się od siebie różnią. Disulfiram (Esperal) jest inhibitorem wątrobowego enzymu, uczestniczącego w metabolizmie alkoholu – dehydrogenazy alkoholowej. Przekształca on silnie toksyczny metabolit etanolu – aldehyd octowy w mało toksyczny i bezpieczny kwas octowy. W przypadku spożycia alkoholu podczas terapii disulfiramem dochodzi do nagromadzenia aldehydu octowego i wynikającego z tego zatrucia, określanego mianem reakcji disulfiramowej.

Naltrekson ma odmienne działanie. Jako antagonista receptorów opioidowych zmniejsza wyrzut endorfin związany ze spożywaniem alkoholu. Z tego względu redukuje chęć sięgnięcia po kieliszek, ponieważ chory nie otrzymuje oczekiwanego rezultatu po wypiciu etanolu. Z przyjmowaniem naltreksonu nie wiąże się ryzyko nagłych i niebezpiecznych dla życia reakcji po spożyciu alkoholu, więc jest on bezpieczniejszy w przypadku nawrotu choroby.

Wpływ leków na uzależnienie od alkoholu

Podczas terapii disulfiramem, chorego przed sięgnięciem po kieliszek powstrzymuje obawa przed wystąpieniem reakcji disulfiramowej i nieprzyjemnych objawów (takich jak nudności, wymioty, przyspieszenie akcji serca, zaczerwienienie skóry i zawroty głowy). Założeniem terapii jest to, że osoba po wypiciu alkoholu poczuje się tak źle, że samo wyobrażenie dalszego picia będzie budziło odrazę. Dzięki temu będzie rzadziej sięgała po drinki w przyszłości.

Disulfiram sam w sobie nie zmniejsza głodu alkoholowego – chory odczuwa tak samo silną potrzebę picia jak przed rozpoczęciem terapii. Jest to czasem przyczyną fatalnego samopoczucia i choremu często ciężko jest wytrzymać w trzeźwości, nawet wiedząc, jakie skutki będzie miało dla niego wypicie alkoholu.

W przypadku naltreksonu sytuacja jest odmienna – lek obniża chęć sięgnięcia po etanol. Dzięki temu choremu łatwiej jest utrzymać abstynencję. Jeśli dojdzie do nawrotu choroby i uzależniony sięgnie po butelkę, nie odczuje tej samej przyjemności z picia, co przed terapią. Picie staje się bezcelowe i chory robi to rzadziej i w mniejszych ilościach. Ponadto, według badań naltrekson zmniejsza ilość dni intensywnego, ciągłego picia i liczbę nawrotów.

Objawy uboczne mogące wystąpić podczas terapii

Disulfiram najczęściej wywołuje objawy ze strony przewodu pokarmowego – nudności, wymioty, nieprzyjemny metaliczny posmak w ustach. Może również powodować senność. W przypadku naltreksonu najczęściej występuje osłabienie i również dolegliwości jelitowe. Przed rozpoczęciem terapii zarówno naltreksonem jak i disulfiramem konieczna jest ocena czynności wątroby i nerek.

Czas terapii naltreksonem i disulfiramem

Oba leki stosuje się podobnie. Terapia naltreksonem trwa zwykle około 12 miesięcy. Jest to czas niezbędny do osiągnięcia spadku aktywności wszystkich receptorów opioidowych. Jeżeli chodzi o disulfiram, terapia tym lekiem trwa zwykle od 8 do 10 miesięcy, jednak może być wydłużona w razie potrzeby o kolejne 2-3 miesiące. Często terapia jest powtarzana gdy tabletki przestają działać. Dotyczy to zwłaszcza disulfiramu, który nie ogranicza głodu alkoholowego. Terapia oparta jest na strachu przed negatywnymi konsekwencjami, dlatego gdy znika ich ryzyko, pacjent może ponownie wrócić do sięgania po używkę. W przypadku naltrexone można liczyć na bardziej długotrwałe efekty, utrzymujące się nawet wtedy, gdy substancja czynna przestaje już działać.

Zarówno naltrekson, jak i disulfiram są stosowane w leczeniu uzależnienia od alkoholu. Obydwa leki mogą pomóc w utrzymaniu abstynencji w trakcie psychoterapii, co jest głównym warunkiem jej powodzenia. Zdecydowaną przewagą naltreksonu nad disulfiramem jest jego działanie zmniejszające głód alkoholowy, przez co łatwiej jest pacjentowi zachować trzeźwość. Trzeba jednak pamiętać, że każda forma farmakoterapii alkoholizmu jest tylko dodatkiem do podstawowej metody leczenia jaką jest psychoterapia. O tym, jaki lek zostanie wdrożony, decyduje lekarz po przeanalizowaniu sytuacji chorego i czynników ryzyka (stanu wątroby i nerek oraz długości uzależnienia).

Źródła:

1. Naltrekson – Charakterystyka Produktu Leczniczego
2. Disulfiram – Charakterystyka Produktu Leczniczego
3. Skinner MD, Lahmek P, Pham H, Aubin HJ. Disulfiram efficacy in the treatment of alcohol dependence: a meta-analysis. PLoS One. 2014;9(2):e87366. Published 2014 Feb 10. doi:10.1371/journal.pone.0087366